Samenstelling & partijen
Het hof
Het Hof van Assisen bestaat steeds uit drie rechters: één voorzitter die zetelt in een Hof van Beroep en twee assessoren die zetelen in de rechtbank van eerste aanleg.
Het Openbaar Ministerie
Het Openbaar Ministerie wordt vertegenwoordigd door de Procureur-Generaal bij het Hof van Beroep, maar deze kan zijn rol overdragen aan een advocaat-generaal of een substituut-procureur-generaal. De Procureur behartigt de belangen van de maatschappij en vordert de volgens hem/haar aangewezen strafmaat.Het Hof van Assisen bestaat steeds uit drie rechters: één voorzitter die zetelt in een Hof van Beroep en twee assessoren die zetelen in de rechtbank van eerste aanleg.
De jury
De rechters van het Hof van Assisen worden in hun taak van rechtsbedeling bijgestaan door een volksjury van 12 willekeurig aangeduide ‘gezworenen’. Om als burger op deze lijst te staan moet men aan een aantal voorwaarden voldoen:
- Niet uitgesloten zijn van de burgerlijke en politieke rechten;
- Tussen 28 en 65 jaar oud zijn;
- Kunnen lezen en schrijven;
- Geen zwaar strafrechtelijk verleden hebben (geen gevangenisstraf van meer dan 4 maanden, geen straf onder elektronisch toezicht van meer dan 4 maanden, geen werkstraf van meer dan 60 uren en geen autonome probatiestraf van 1 jaar)
De jury wordt ten minste 2 dagen voor het proces ten gronde samengesteld, in aanwezigheid van het Openbaar Ministerie, de beschuldigde of zijn raadsman en van de burgerlijke partij of haar raadsman.
De beschuldigde en het slachtoffer of diens nabestaanden
De beschuldigde is de persoon die wordt verdacht bepaalde ernstige misdrijven te hebben gepleegd. Hij laat zich bijstaan door één of meerdere advocaten die zijn belangen verdedigen.
Het slachtoffer of diens erfgenamen kunnen zelf in persoon het proces volgen, maar zij kunnen zich ook laten bijstaan door één of meerdere advocaten. Op deze wijze kan er uitgebreid gepleit worden over de geleden schade en kan er een schadevergoeding worden bekomen.
De getuigen
Tijdens de zitting van het Hof van Assisen wordt het proces grotendeels opnieuw gevoerd. Belangrijke getuigen en deskundigen worden live ter zitting gehoord en krijgen de kans om hun verhaal opnieuw te doen. Zowel de verdediging als de burgerlijke partij krijgen ook de kans om de getuigen te ondervragen. Tijdens deze cruciale momenten is het noodzakelijk een goed voorbereid raadsman te hebben die de juiste vragen stelt.
De pers
Doordat de misdrijven die door het Hof van Assisen berecht worden dermate ernstig zijn, beroeren zij ook vaak het publiek. In de regel gaat een zitting openbaar door, doch uitzonderlijk kan er gevraagd worden om het proces achter gesloten deuren te houden (bijvoorbeeld de zaak rond Julie Van Espen). Normaliter krijgt de pers dus toegang tot de zaal en volgen zij de procedure mee, zodat zij hierrond verslag kunnen uitbrengen in de media.